Feeds:
Innlegg
Kommentarar

Archive for the ‘Boktips’ Category

Det blir pinlig uansett

Det blir pinlig uansett av Tyra Teodora Tronstad og Bjørn Sortland.

Elias, ein 16-åring som har flytta åleine til Oslo, har i lengre tid hatt auge på ei jente som tek same buss som han. Ho sit der berre med ei blå mappe mellom hendene. På mappa står ei e-postadresse. Til slutt tek Elias mot til seg og sender henne ein e-post.

Slik byrjar ei e-postutveksling mellom dei to, Elias og Susanna, og det er denne som utgjer romanen. Formatet gjer at lesaren står likt med dei to karakterane. Er det sant alt som Elias skriv? kan vi undrast med Susanna. Kvifor fortel ho dette, vil ho kanskje møte meg? kan vi tenkje med Elias. Ved nokre høve leier det som vert skrive, fortald, til handling ute i verda. Kva skjer då med utvekslinga mellom dei? Er ting endra? Er det noko som ikkje lenger kan seiast, noko som ikkje lenger kan gjerast?

I meldingar av boka har det kome fram at forfattarane visst nok ikkje har møttest medan dei skreiv boka, og heller ikkje planlagt noko. Kanskje er det nettopp difor boka framstår slik ho gjer; forfattarane er nøydde til å prøve seg fram, skrive inn ting, sjå kva den andre plukkar opp. Nett slik som karakterane dei skriv om.

Elias er nynorskbrukar og Susanne skriv bokmål. Vi får vite litt meir om dei etter kvart, men dei vert aldri heilt klåre. Dei forblir gåtefulle, løyndomsfulle for oss, slik som dei er for kvarandre. Lesaren veit ikkje noko meir enn dei. Kjem dei til å møtast? Korleis vil det i så fall gå?

Boka kan du reservere her!

Read Full Post »

Dom Casmurro av Machado de Assis

Brasil i 1890-åra. Bentinho har bygd ein tru kopi av barndomsheimen frå Rua de Matacavalo (i nærleiken av Rio de Janeiro), i eit forsøk på å binde barndommen og alderdommen saman:

«Men, kjære leser, jeg klarte verken å gjenskape barndommen eller den jeg en gang var. […] Om det bare var andre mennesker jeg savnet, så vel og bra. Man kommer saktens over tapet av andre mennesker. Men den jeg savner, er meg selv, og dette tapet betyr alt.»

Bentinho har bestemt seg for å skrive ei bok om livet sitt, noko han hevdar å gjere ut av keisemd, og som han latar til å gjere motvillig. Men ein kan like godt tenkje seg at han har eit ønskje om å dele historia. Sitatet ovanfor syner ei splittinga mellom då og no, som er viktig for forteljaren. Kvifor blei ting som dei blei? Dette freistar han å finne ut av.

Første del av boka er ei sanseleg og levande skildring av hans ungdommelige kjensleliv, av hans forelsking og forhold til nabojenta Capitu. Det ligg ei hindring i vegen for dei to. Bentinhos mor har avlagd eit løfte om at sonen skal bli prest; det vil seie at han ikkje kan gifte seg. Korleis han og Capitu legg planar for å overkomme dette er skildra med varme og humor. Den aldrande mannen minnast desse tidene med stor innsikt og med ei språkføring som det gjer det til ei glede å lese boka.

Sjølv om tittelen vert forklart allereie i det første kapittelet, er vi som lesarar nyfikne på korleis kallenamnet Dom Casmurro, «Herr Grinebiter», har blitt hengjande ved han. Kvifor lev han no einsam og tilbaketrekt, han som var ein lukkeleg ung mann? Sakte, men sikkert, glir forteljinga fram mot dei avgjerande situasjonane …

Men ein kan ikkje stole beint fram på forteljaren. Han er upåliteleg. Ein kan ikkje nødvendigvis ta hans tolkingar for god fisk. Særskild avsluttinga av romanen kan skape ei viss uhygge hjå lesaren. Forteljarens «konklusjonar» er slett ikkje sikre.

Machado de Assis store kunst er å ha skapt ei så levande forteljarstemme. Bentinho sjølvransaking er både gledeleg og sørgeleg å vere vitne til. Forfattaren skildrar kjenslemessige djupner med ein skarp penn, og kjem romanen gjennom med presise og tankevekkjande observasjonar. Lesaren kan glede seg over formuleringar som ofte har utgangspunkt i allmennmenneskelege erfaringar. Bentinho er ein karakter som lesaren vekselvis kan sympatisere med og føle avstand til. Han vil framkalle ulike kjensler og reaksjonar frå lesar til lesar.

Romanen er altså full av språkleg kreativitet, innfall og vedunderlege parti. Setningane flyt lett av garde, utan noko form for knoting. Dette er i stor grad også omsetjar Christian Rugstads forteneste. Eg veit ikkje korleis romanen er på originalspråket, men gjennom Rugstad omsetjing har boka fått ei norsk språkdrakt som gjer at ein forstår kvifor ho blir så velakta.

No ser eg fram til å ta fatt på ei anna bok av forfattaren, Brás Cubas’ posthume memoarer, som kom på norsk samstundes.

Joaquim Maria Machado de Assais (1839-1908) vert sett på som ein av dei største brasilianske forfattarane, særskild innanfor realismen. I hans levetid var han ein sentral kulturpersonlegdom i heimlandet, men det var kanskje først etter hans død at populariteten spreidde seg utover landets grenser.

Litteraturhistorisk peiker også denne boka tilbake til Laurence Sternes klassikar «Herr Tristram Shandys liv og meninger» (1759-1767), som eg også kan tilrå. Felles for dei begge er humoren, det språklege overskotet, og ei kjensle av dei er ei like frisk og fine lesaropplevingar i dag, som då dei kom ut.

Alle dei omtala bøkene kan du låne på biblioteket. Lenkjer til bibliotekkatalogen finn du nedanfor.

Dom Casmurro

Brás Cubas’ posthume memoarer

Herr Tristram Shandys liv og meninger

Read Full Post »

Filosofi – for store og små

Dei neste par vekene vil det vere ei utstilling av bøker med eit undrande innhald på Sande bibliotek – bøker om filosofi og ulike filosofar, ettertenksame bøker for born, ungdom og vaksne, klassiske filosofiske verk – frå Aristoteles til Ole Brumm.

Kva med å lese ein Platons av dialogar? Eller boka med den rare tittelen På månen spiser de kameler? Her er sakprosa, teikneseriar, essay, biografiar og biletbøker. Mange av bøkene kan lesast av born og vaksne i lag.
Kom innom for ein kikk, og lån med ei bok heim.

Read Full Post »

Boktips

Anya Ulinich: Petropolis. Å lese bøker frå andre kulturar er viktig, det er spennande, og det er lærerikt. Dette er ei bok frå Russland, landet er i ferd med å utvikle seg til ei katastrofe, både politisk og økonomisk. Der er naud og fattigdom, og det russiske folket manglar mykje av alt.

Hovedpersoner er Sasja Goldberg, halvt jødisk og halvt svart, men likevel erkerussisk. Mora har høge ambisjonar for dottera, ho ønskjer nok å realisere sine eigne draumar gjennom dottera. Piano, fiolin, kunstløp og ballett er kultivert og viktig – men opptaksprøvane går dårleg for Sasja. Dei ønskjer seg vekk frå det russiske regimet, draumen om Amerika (dit faren til Sasja har reist) held liv i dei. Det endar med at Sasja kjem seg over til Amerika, kultursjokket er enormt, Amerika er spennande men også skremmande.

Read Full Post »

Bøker av Victoria Hislop

Øya.  Dette er ei bok om venskap, familie, og kjærleik. Det er også ei bok om urett, spedalske, og om ei familietragedie. Ei engelsk jente reiser til Kreta for å finne røtene sine, ho får der ei uventa oppleving og ei uventa historie. Ei fengjande bok som inneheld menneskekunnskap, historie og samfunnskunnskap. Øya Spingalónga utafor nordkysten av Kreta var den største leprakolonien i Hellas frå 1903 til 1957.

Hjemkomsten. Denne boka er bygd opp på same måten som Øya, ei britisk kvinne er på ferie i Spania. Eit tilfeldig kafebesøk fører henne inn i ei dramatisk forteljing frå den spanske borgarkrigen. Boka gir på same måten menneskekunnskap i ei historisk ramme.

Read Full Post »

Boktips

Barndom på 60-talet

Hugsar du barnetimepose og smak av peanøtter og cola? Har du sete med øyret klistra til radioen og notert rundetider? Har du gnåla på  «Yellow Submarine?» Då er du sikkert eit barn av 60-talet.

Dette er ei av bøkene i ein serie om oppvekst på 50-, 60-, 70- og 80-talet.

Read Full Post »